Question 1

40 ta 1 zekat nasıl hesaplanır?

Accepted Answer

Dinen zengin sayılan bir Müslüman nisap miktarını tamamlamış ise yani 96 gram ve üzeri altını olup üzerinden bir yıl geçmiş ise zekat vermek ile mükelleftir. Peki zekat hesaplama yaparken neye dikkat etmelidir? Altın zekat hesaplama yapıyor ve 96 gram (24 ayar) altını varsa 18.719 TL yani 40'ta 1 zekat vermiş olur. (Altın gram fiyatı güncel rakam üzerinden hesaplanmalıdır.) Altını olup zekat mükellefi olan kişi zekat altın hesaplama yapıp zekatını nakit para veya altın olarak da verebilir.

Question 2

Para olarak zekat nasıl hesaplanır?

Accepted Answer

Para zekat hesaplama, zekat altın hesaplama ile ilişkilidir. Çünkü para, altın, gümüş cinsinden zekat vermekle yükümlü olan Müslümanlar, ilişkili bir hesap yapmaktadır. Şöyle ki 96 gram altını olan kişinin Türk Lirası olarak 749 bin TL (24 ayar gram 7.800 TL olarak hesaplarsak) parası vardır demektir.  749.000 TL'nin yüzde 2,5 yani 40'ta 1'i 18.935 TL'dir.  Bu durum altın, gümüş, dolar ve euro cinsinden aynı hesaplama gerektirir. Zekata tabi zihniyet ve dövizin kur karşılığı olarak hesaplama yapılması yapılır.

Question 3

100 bin liraya ne kadar zekât verilir?

Accepted Answer

Nakit parası olan bir Müslüman edindiği paranın kendisini nisap miktarına ulaştırıp ulaştırmadığına bakar. Nisap miktarına ulaştığı vakit ise bu tarihi not ederek üzerinden 1 yıl geçmesini bekler. Eğer bu geçen 1 yılda parasında eksilme azalma yani nisap miktarına ulaşma yada düşme varsa zekat mükellefi olur ya da olmaz. Nisap miktarı ölçüsü 96 gram ve üzeridir. 96 gram altın ise (24 ayar gram 7.800 TL baz alırsak) 749 bin TL'ye eşittir. Yani 100 bin liraya zekat düşmez. En az 749.000 TL parası olan ve üzerinden bir yıl geçen zekat verir.

Question 4

Her sene aynı paraya zekât verilir mi?

Accepted Answer

Zekat mali ibadettir ve her yıl hesaplama yapılarak gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaştırılır. Zekat vermek için temel ölçüt nisap miktarı ve zamandır.  Örneğin 749 bin TL paraya sahip olan bir Müslüman sahip olduğu tarihi not ederek üzerinden 1 yıl geçmesiyle aynı para veya üstüne sahipse zekat mükellefidir.  Ancak altın fiyatı ile Türk lirası değeri değişmektedir. Nisap miktarına ulaşma ölçütü 96 gram altın ve değerinde mala sahip olmaktır. Bu yıl 749 bin TL'si olan (24 ayar gram altın 7.800 TL baz alırsak) 96 gram altını var demektir.  Seneye aynı paraya sahip olan ancak gram altın 9.500 TL olduğunu var sayarsak 749 bin TL'ye zekat düşmeyecektir.  Yani kurdaki değişiklikten dolayı her sene aynı paraya zekat verilmez.

Question 5

Ev Borcum var zekât düşer mi?

Accepted Answer

Bir Müslüman asli ihtiyaçları ve borçlarını çıkararak elinde kalan parası ve malının zekatını hesaplar. Ancak ev borcu veya diğer borçlar zekat vermeye engel değildir. Genelde ev borcu meselesi bankaya uzun vadeli taksit şeklinde oluyor.  Buradaki temel husus ev borcu olan kişi gelecek zekat yılında ne kadar ödeyeceğidir. Örneğin; ayda 20.000 TL ev borcu ödeyen kişi gelecek yıl toplamda 240 bin TL borç ödeyecektir. Aynı zamanda elinde 1 milyon TL parası, ticaret malı veya altını var.  Bu ana paradan 240 bin TL'lik kısmını düşüyor.  Kalan 760 bin TL (96 gram geçtiği için) zekat nisap miktarını oluşturduğu için zekat düşer. Ancak 800 bin TL'si varsa 240 bini düşünce  560 bin TL'si kalır ve zekat vermekle yükümlü olmaz.

Question 6

Evi kira olan zekât verir mi?

Accepted Answer

İslam dinine göre yiyip, içip, hayatını sürdüğü halde kenarda biriktirdiği 96 gram altın veya (24 ayar 1 gram altın 7.800 lira baz alırsak) 749 bin TL parası (dolar, euro gibi yabancı para cinsi de olabilir) olan kişiye zekat düşer. Bu kişi evi kira olan bir birey de olsa zekat vermekle yükümlüdür.

Question 7

Borcu olan malın zekâtı verilir mi?

Accepted Answer

Zekât vermekle yükümlü olan kişi, elindeki zekâta tâbi olan malından kul haklarına müteallik borçlarını düşer. Hanefî mezhebinin genel görüşüne göre, ödeme günü gelmiş veya gelmemiş olan borçlar bu konuda aynı hükme tâbidir. Ancak Hanefîlerden bir kısım âlimlerin görüşüne göre, sadece vadesi gelmiş olarak birikmiş ve alacaklısı tarafından talep edilen borçlar düşülür; henüz ödeme günü gelmemiş olan borçlar düşülmez. Zira bu tür veresiye borçlar genellikle alacaklıları tarafından istenmez; ödeme günü gelmiş olan borçlar istenir.

Question 8

Zekâtın anlamı nedir ve hangi durumlarda farz olur?

Accepted Answer

Zekât, kelime anlamı olarak "artma, çoğalma, temizlik ve bereket" demektir. İslam’ın beş şartından biridir ve mali bir ibadettir. Belirli bir malın belirli bir miktarını, Allah Teâlâ’nın emri doğrultusunda, (farz olarak) belirli bir zaman geldiğinde, ihtiyaç sahibi kimselere vermektir. Zekatın farz olması için gereken durumlardan ilki Müslüman olmaktır. Akıllı ve ergen olmak, nisap miktarı mala sahip olmak (asli ihtiyaçları ve borçları çıkardıktan sonra 96 gram altın veya buna eşit paraya, mala sahip olmak) malın üzerinden bir kameri yıl geçmesi, Malın artıcı (nâmî) özellikte olması gibi durumlar diğer farz özellikleridir.

Question 9

Zekâtın farz kılınmasının ardındaki hikmetler nelerdir?

Accepted Answer

Zekat çok önemli bir mali ibadettir. Kur'an-ı Kerim'de birçok yerde geçmektedir ve Allah (c.c) kullarına zekatı verin demektedir. Zekâtın farz kılınmasının ardında hem bireysel hem toplumsal birçok hikmet ve amaç vardır. Bu hikmetler, İslam'ın sosyal adalet anlayışını, yardımlaşma ve dayanışma ruhunu ortaya koyar. Kişinin malı temizlenir ve bereketlenir, fakirler gözetilir ve toplumsal bir denge oluşturulur, zekat veren kişi cimrilikten korunur, fakir zenginde olan mali hakkını alır, İslam kardeşliği güçlenir ve şükür bilinci gelişir. Zekat huzur ve mutluluktur. Zekat ibadeti yerine getirilmediği zaman başta Allah'ın (c.c) emri yerine getirilmediği gibi huzursuzluk ve bereketsizlik oluşur.

Question 10

Zekât, hangi kişiler için zorunludur ve kimler bu yükümlülükten muaf tutulur?

Accepted Answer

Müslüman bir kişi akıl sağlığı olup ergenliğe (buluğ çağı) ulaştığı zaman, nisap miktarı mala sahip ve bunun üzerinden bir hicri yıl geçtiği zaman zekat vermek zorundadır. Fakir ve yoksullar, borçlular, temel ihtiyaç eşyaları dışında bir malı olmayanlar, akıl hastaları, çocuklar ve gayrimüslimler zekat yükümlülüğünden muaf tutulur.

Question 11

Zekât vermek için hangi şartların sağlanması gereklidir?

Accepted Answer

Zekat farz bir ibadettir ancak kişide ve malda aranan şartlar sağlanırsa zekat mükellefi olmuş olur. Yani kişi şartları tutuyor mal tutmuyorsa zekat vermez, malı var ama kişideki şartlar tutmuyorsa yine zekat vermez. Müslüman olmak, akıllı ve ergen olmak, nisap miktarı mala sahip olmak ve malın üzerinden bir hicri yıl geçmesi kişi şartlarıdır. Malın artıcı olması, üzerinden bir yıl geçmesi malın kişinin tam mülkiyetinde olması gibi durumlar malda aranan şartlar arasındadır.

Question 12

Zekât verirken hangi kriterlere dikkat edilmelidir?

Accepted Answer

Zekat verecek olan kişi hem ibadetin kabul olması hem de yerini bulması açısından çok dikkatli olmalıdır. ilk kriterlerden bir Buhari'nin de "Ameller niyetlere göredir." dediği gibi kişinin zekat niyeti etmesidir. Zekatı Kur'an-ı Kerim'de de geçtiği gibi, fakir, yoksul, hiçbir şeyi olmayanlar, borçlular, yolcular, Allah yolunda olanlara verilmelidir. Zekat eğer mal olarak veriliyorsa kaliteli ve değerli yerlerinden verilmelidir. Şüphesiz Allah (c.c) "Sadakalarınızı kötü ve değersiz şeylerden vermeyin." (Bakara, 267) buyurmuştur. Kişi zekatı vaktinde vermelidir. Nisap miktarı mala ulaştıktan sonra üzerinden bir kameri yıl geçer. Zekât, malın güncel piyasa değerine göre hesaplanmalıdır. Zekât verirken en yakından başlamak önemli bir kriterdir. Daha sonra dünyanın birçok farklı bölgesindeki din kardeşlerinize dahi zekatınızı ulaştırmak için İDDEF gibi güvenilir kurumlara emanete edebilirsiniz.

Question 13

Zekâtın hesaplanmasında hangi mal varlıkları dikkate alınır?

Accepted Answer

Zekâtın hesaplanmasında, kişinin temel ihtiyaçlarının ve borçlarının dışında kalan, artıcı (nâmî) nitelikteki mal varlıkları dikkate alınır. Bu mallar, büyüyen, çoğalan veya gelir getiren özelliklere sahip olmalıdır. Zekata tabi mal varlıkları altın, gümüş gibi değerli madenler, nakit para, banka mevduatları, ticaret malları, ticari amaçlı bakılan hayvanlar, (belirli bir sayıya ulaştığında zekata tabi olunur), tarım ürünleri, Doğal yağmur suyu ile sulanıyorsa: %10, Emek ve masrafla sulanıyorsa: %5, Topraktan çıkarılan altın, gümüş, petrol vb. madenlerden %20 oranında zekât (öşür) verilir.

Question 14

Zekât verirken sadece parasal değerler mi hesaba katılır, yoksa diğer mal varlıkları da dahil midir?

Accepted Answer

Zekât sadece nakit ya da para değildir. Altın, ticari mal, hayvan, tarım ürünü, maden gibi üretken ve gelir getiren tüm mal varlıklarını kapsar. Temel ihtiyaçların dışındaki her türlü artıcı mal zekâta dâhildir. Örneğin maldan kasıt arsa, tarla veya konut ise durum şöyledir. Eğer bunların bir emlakçı gibi ticareti yapılmıyorsa zekata tabi değildir.

Question 15

Zekât vermek için malın miktarı ve türü nasıl belirlenir?

Accepted Answer

Her Müslüman farz bir ibadet olan zekat için mal oranlarını bilmelidir. Birikimini altın, gümüş, para ile yapıyorsa bunun oranını, hayvancılık veya tarım sektöründe ise ne kadar olduğunu bilmelidir. Ticaret yapıyorsa mal oranını bilmelidir. Örneğin 24 ayar 96 gram altına sahip olan kişi (üzerinden bir hicri yıl geçer) zekat mükellefidir. Örneğin hayvancılık yapıyorsa 40 koyun/keçi için 1 koyun verir. 30 sığır için 1 buzağı zekat verir. 96 gram altına eşit parası varsa yine zekat mükellefidir.

Question 16

Zekât hesaplanırken düşülmesi gereken borçlar nelerdir?

Accepted Answer

Zekat vermek ve borç ilişkisi kesin ve vadesi gelmiş borçlar ile ilgilidir. Yani kesin ödenecek ve vadesi gelmiş borçlar ise zekat hesaplanırken bu borç maldan düşülür. Eğer henüz kesinleşmemiş muğlak veya uzun vadeli ise maldan düşülmez. Yakın vadede (1 yıl içinde) ödenecek kişisel borçlar, Banka kredileri (ihtiyaç, konut, araç vb.) ve ödenmesi gereken taksitleri, Senetli borçlar, ödenmesi gereken taksitler, Akraba veya kişilere olan ödünç borçlar, Vergi, sigorta, aidat gibi devlete veya kurumlara olan ödemeler zekat hesaplanırken düşülebilir.

Question 17

Kendi ihtiyaçlarımız için kullanılan malzemeler üzerine zekât ödemek gerekir mi?

Accepted Answer

Asli ihtiyaç dediğimiz malzemeler için zekat ödemek gerekmez. Zekât, sadece artıcı (nâmî) ve temel ihtiyaç fazlası mal varlıklarından verilir. Ancak şu unutulmamalıdır. Kişinin oturduğu ev zekata tabi değildir ancak başka bir evi olup kira alıyorsa o kirayı hesaplayıp zekat mallarına katmalıdır. Yani stok ve kar amaçlı alınmış her eşya zekata tabidir. Özetle; kişisel ve zaruri kullanım eşyalarının zekata tabi olmadığını söyleyebiliriz.

Question 18

Yatırım ve kira gelirleri zekâta tabi midir?

Accepted Answer

Yatırım ve kira gelirleri zekata tabidir. Kira gelirleri yıl boyunca elde tutulmuşsa ve kişi nisap miktarına sahipse zekat verir. Yatırımlar da değer kazanabilir ve paraya çevrilebilir niteliktedir. Dolayısıyla buralardan elde edilen gelirlerle nisap miktarına ulaşılıyorsa zekat vermek mecburidir. Özetle; Kira gelirleri ve yatırım kazançları, eğer yıl sonunda elde tutuluyorsa ve nisap miktarını geçiyorsa, %2,5 oranında zekâta tabidir diyebiliriz.

Question 19

Ticaret amaçlı alınan taşınmaz mallardan zekât hesaplamak nasıl yapılır?

Accepted Answer

Ticaret amacıyla alınan taşınmazlar, yıl sonundaki satış değerleri üzerinden %2,5 oranında zekâta tabidir. Örneğin bir kişi, 1 yıl önce satmak amacıyla bir daire satın aldı. Dairenin bugünkü piyasa değeri ise 3.000.000 TL'dir. 3.000.000 x 0.025 = 75.000 TL zekât verir. Daire satılmamış olsa bile, elde tutuluyorsa ve satılma niyeti varsa, değeri üzerinden zekât farz olur.

Question 20

Ticari malın zekâtını nasıl hesaplamalıyız?

Accepted Answer

Ticaretle uğraşan kişiler belirledikleri zekat döngüsü içinde (bir hicri yıl geçmesi) mal stoklarının piyasa değeri + nakit + alacaklardan, borçlar düşülerek hesaplanır ve çıkan miktarın %2,5’i zekât olarak verilir. Marketteki gıda ürünleri, giyim mağazasında satılan elbiseler, otogalerideki araçlar, elektronik eşya stokları vs ticari maldır. Örneğin bir market sahibi için zekat hesaplaması yaparsak; Mallarının güncel piyasa değeri: 800.000 TL, kasadaki para: 200.000 TL, banka hesabında: 200.000 TL, tahsil edilebilir alacak: 100.000 TL, borçları: 100.000 TL bu durumda toplam zekâta tabi varlık 1.200.000 bin TL'dir. 200 bin TL borç düşülür. Zekât: 1.000.000 x 0.025 = 25.000 TL'dir.

Question 21

Zekâtı doğru hesaplamak için mal varlığını nasıl kategorize etmeliyiz?

Accepted Answer

Bir Müslüman öncelikle hangi mal varlıklarının zekata tabi olduğunu hangisinin zekata tabi olmadığını bilmelidir. Parasal varlıklar, altın, gümüş, ticari mallar, ticaret amaçlı taşınmazlar, tahsil edilebilir alacaklar, geçim amaçlı beslenen küçükbaş ve büyükbaş hayvanlar, tarım ürünleri, Topraktan çıkarılan altın, gümüş, petrol vb.  madenler, yatırım araçları gibi şeyler zekata tabidir.

Question 22

Zekâtın verileceği kişiler kimlerdir ve bu kişilerde hangi özellikler aranır?

Accepted Answer

Allah (c.c), Kur'an-ı Kerim'de kullarına zekat vermelerini emretmiştir. Bununla birlikte zekâtın kimlere verileceği, Kur’an-ı Kerim’de Tevbe Suresi 60. ayette açıkça belirtilmiştir. Fakirler, miskinler, kalpleri İslam’a Isındırılmak İstenenler, borçlular, Allah yolunda olanlar (cihad edenler, ilim tahsili görenler, İslam’a hizmet edenler) ve yolda kalmış kimseler zekat verilecek kimselerdir. Ayrıca zekat vermeye akraba ve yakınlarımızdan başlıyorsak. Üst ve alt soya verilemeyeceğini bilmeliyiz. Amca, hala, dayı, teyze, kardeş gibi akrabalar fakir iseler zekât verilebilir.

Question 23

Zekâtı kime vermek doğru değildir? Kimlere zekât verilemez?

Accepted Answer

Kur'anı- Kerim ışığında zekat verilecek kişiler bellidir. Tevbe Suresi 60. ayette açıkça belirtilmiştir. Bu kişilerin dışında kalan kişilere zekât vermek caiz değildir. Ayrıca bazı kişilere yakınlık dereceleri ve maddi durumları nedeniyle daima ya da belirli şartlar altında zekât verilmesi yasaktır. Anne, baba, dede, nine gibi üst soy ile çocuk ve torun gibi alt soya zekat veremeyiz. Karı koca arasında zekat verilemez. Zekat nisap miktarı mal varlığı olan kişiye dinen zengin sayıldığı için verilemez.

Question 24

Sütanne veya sütbaba, zekât alabilir mi?

Accepted Answer

Sütanne ve sütbaba, biyolojik anne-baba gibi üst soy (usûl) sayılmaz. Dolayısıyla zekât veren kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişiler arasında da yer almayacağı için eğer gerçekten ihtiyaç sahibiyse zekat verilebilir.

Question 25

Kardeşler arasında fakir olanlara zekât verilmesi doğru mu?

Accepted Answer

Zekat vermeye en yakın akrabamızdan başlamamız çok faziletli ve sevaptır. Kardeşler, alt soy (çocuk, torun) ya da üst soy (anne, baba, dede, nine) değildir. Dolayısıyla ihtiyaç sahibi kardeşe zekat vermek doğrudur.

Question 26

Üvey aile üyelerine zekât vermek caiz midir?

Accepted Answer

Üvey aile üyeleri zekât alma şartlarını taşıyorlarsa yani dinen fakir ise zekat vermek caizdir. Üvey yakınlar, İslam fıkhında alt soy (çocuk, torun) veya üst soy (anne, baba) gibi doğrudan nafaka yükümlülüğü altında olunan kişilerden sayılmazlar.

Question 27

Fakirlerin sağlık masraflarını karşılayan hayır kurumlarına zekât yapılabilir mi?

Accepted Answer

Zekât, fakir ve muhtaç kişilerin tedavi, ilaç, ameliyat gibi zaruri sağlık ihtiyaçları için kullanılabilir. Bu hizmeti sağlayan güvenilir ve denetlenen kurumlara, bu niyetle zekât verilebilir. Ancak buradaki en hassas temel mesele alınan zekat emanetinin doğrudan (hiçbir kesinti ve hizmet payı alınmadan) fakir kimsenin sağlık masrafları için kullanılmasıdır.

Question 28

Aile içinde birlikte yaşayan çocuklar için zekât vermek gerekir mi?

Accepted Answer

Hayır gerekmez çünkü çocuğa zekat verilmez. Anne-baba, birlikte yaşadığı veya nafakasını üstlendiği çocuklarına zekât veremez. Çocuklar ve torunlar alt soy sayılır ve anne babanın bakmakla yükümlü olduğu kişilerdir. Bu çocukların ihtiyaçları, zekâtla değil, nafaka ile karşılanmalıdır.

Question 29

Zekât, sadece yetişkinler için mi geçerlidir? Büyümemiş zengin çocuklar için zekât verilmesi gerekir mi?

Accepted Answer

Hayır gerekmez. Çünkü; Peygamber Efendimizden (S.A.V) rivayet edilen "Çocuğun ve delinin malından zekat yoktur" hadis-i şerifinden dolayı çocuğun ya da akli dengesi yerinde olmayan kişinin malından zekat verilmesi gerekmeyecektir. Hanefi mezhebi kaynakları evet zekat bir vergi bir sorumluluk vardır ancak bir de ibadet manası vardır şeklinde yorumlamıştır. İbadet manası ağırlık olduğu için mükellef olmayan insanlar bu ibadetle sorumlu değildir.

Question 30

Bir öğrencinin aldığı burs zekât gerektiren bir gelir oluşturur mu?

Accepted Answer

Burslar, zekât gerektiren bir gelir değildir. Bir öğrencinin aldığı burs, zekât gerektiren bir gelir oluşturmaz. Çünkü burs, öğrencinin eğitim masraflarını karşılamaya yönelik bir hibe (bağış) niteliğindedir; artıcı (nâmî) bir mal değildir ve zekât şartlarını taşımaz.

Question 31

Aylık gelirle geçinen biri zekât alabilir mi?

Accepted Answer

Dinimizde 96 gram altın ve buna eş değer mala sahip olan kişi zengin sayılmıştır. Nisap miktarı malı olmayan kişiye zekat verilebilir. Aylık gelir yani maaşla ancak evini geçindiren, maaşıyla barınma, gıda, sağlık, ulaşım, eğitim gibi temel ihtiyaçlarını karşılayan bir kişi zaten kenara para, altın veya benzeri bir mal koyamaz. Bu sebeple zekat alabilir.  Zekat yoksul ve fakirlere verilir. Zekat verecek kişi iyi araştırma yaparak zekatını teslim etmelidir.

Question 32

Zekâtın doğru şekilde kimlere ve hangi kuruluşlara dağıtılacağını nasıl öğreniriz?

Accepted Answer

Kur'an-ı Kerim ve sünnete göre zekat verilecek kişiler bellidir. Kişilere zekat verirken gerçekten muhtaç olup olmadığını araştırmalıyız. Eğer zekat emanetimizi bir kuruluş aracılığıyla yoksullara ulaştırmak istiyorsak iyi araştırma yapmalıyız ve çok dikkatli olmalıyız. Bağışları ayrı ayrı yani zekat, fitre, sadaka vb şekilde ayırmalıdır. Zekat emanetinin hepsi yüzde yüz ihtiyaç sahiplerine ulaşmalıdır. Örneğin bir yardım kuruluşuna 5000 TL zekat verdin bu paranın tek kuruşuna dahi dokunulmadan emanet yerine ulaşılmalıdır.  Bunun için de mutlaka güvenilir, şeffaf, bağış ürünlerini ayrı ayrı toplayan (ortak havuz fon sistemi değil) ve dini ölçülere uygun hareket eden kurumları seçmelisiniz.

Question 33

Zekât, sadece müslümanlara mı verilmeli, yoksa gayrimüslimlere de verilebilir mi?

Accepted Answer

Zekât, müslüman olmayanlara verilemez. Çünkü zekât müslim olan fakirlerin hakkıdır. Bir hadis-i şerifde: “Zekâtı, müslümanların zenginlerinden alıp fakirlerine veriniz,” buyrulmuştur. Bunun için müslüman olmayanlar zekât vermekle yükümlü değillerdir. Bu ibadet, müslümanlara ait dinî ve içtimaî (sosyal) bir görevdir. Bu göreve ortaklık etmeyenlerin bundan faydalanma hakları olamaz.

Question 34

Zekât ve fitre arasındaki farklar nelerdir?

Accepted Answer

Zekat, İslam'ın 5 şartından biridir ve farzdır. Fitre yani fıtır sadakası ise Hanefi mezhebine göre vaciptir. zekatta malın üzerinden 1 hicri yıl geçmesi gerekir. Fitrede ise kişi Ramazan'a nisap miktarına (96 gram altın ve eş değer mal) sahip şekilde giriyorsa 1 yıl beklemez ve fitresini verir. Kişi sadece kendi adına zekât verir. Kişi hem kendi hem bakmakla yükümlü olduğu kişiler adına verir.  Zekat malın yüzde 2,5 oranında verilir. Fitre ise her yıl Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından açıklanır. 2026 yılı bir kişilik fitre miktarı 240 TL'dir.

Question 35

Zekât, sosyal yardımlaşma projelerinde nasıl kullanılabilir? Okullar, camiler, dernekler bu kapsama girer mi?

Accepted Answer

Cami, mescid, su kuyusu, çeşme, yol, köprü gibi temlik bulunmayan şeylerin inşa ve tamirine zekât verilmez.

Question 36

Zekâtla ilgili yapılan en sık hatalar nelerdir? Bu hatalardan nasıl kaçınılabilir?

Accepted Answer

Zekât, dinimizde büyük öneme sahip farz bir ibadettir. Çok hassas davranılmalı, zekat hesaplarken tabiri caizse kılı kırk yarılmalıdır. Zekâtın farz olabilmesi için temel ihtiyaçların dışında kalan malın (24 ayar) 96 gram altın (veya eş değeri) nisabına ulaşması gerekir. Bazı kişiler bunu bilmeden ve ulaştıktan sonra 1 hicri yıl beklemeden zekat verebiliyor. Zekat kişinin elindeki malını bilmesinden, yazıp çizip, toplayıp çıkarıp hassas bir hesaptan geçer. Bazı kişiler ise zekâtın sadece nakit para ya da altından verileceğini sanıyor. Oysa zekât, ticaret malları, alacaklar, yatırım araçları, hayvanlar, tarım ürünleri gibi mallardan da verilir. Zekât ibadetinin sahih ve eksiksiz olması için bilinçli bir şekilde, Kur’an ve sünnete uygun ölçülerle yerine getirilmesi gerekir.

Question 37

Damat ve geline zekât vermek caiz midir?

Accepted Answer

Evet, caizdir. Fakir olmak şartıyla geline, damada, kardeş, hala, amca, dayı, teyze gibi akrabaya, kayınvalideye, kayınpedere, kayınbiradere, üvey çocuğa zekât verilir. Eğer salih iseler, yakın akrabaya zekât vermek daha çok sevap olur. Damat veya gelin, İslam fıkhında alt soy (çocuk, torun) veya üst soy (anne, baba) kapsamında sayılmaz.

Question 38

Zekât, yalnızca para ile mi yapılır, yoksa diğer yardımlar da zekât yerine geçebilir mi?

Accepted Answer

Hayır, zekât yalnızca para ile yapılmak zorunda değildir. Zekât, kişinin sahip olduğu zekâta tabi malların cinsine göre aynı mal türüyle ya da onun değeriyle (para karşılığı) verilebilir. Örneğin; tarım, hayvancılık, gıda, giysi, ticari mal gibi işler yapan kişiler zekatını bu varlıklarla da verilebilir.

Question 39

Zekât verilmiş olmasına rağmen kişinin mali durumu değişirse, zekâtın yeniden verilmesi gerekir mi?

Accepted Answer

Zekât bir kez niyetle ve doğru şekilde verildiyse, sonradan malî durum değişse de yeniden verilmez. Zekat nisap miktarı mala (96 gram altın ve eşdeğer mal) sahip olma ve üzerinden 1 hicri yıl geçmiş olmasıdır. Zekât tekrar gerekmez. Zekât, malın yıl sonunda ulaştığı değere göre hesaplanır ve verilince görev tamamlanır. Örneğin 800 bin TL'si olan bir kişi 20.000 TL zekat verir. (24 ayar gram altın 7800 civarı tarih 26 Ocak 2026) Bu kişinin 1 hicri yıl sonra mali durumu değişebilir ve zekatını o günkü şartlara göre hesaplamalıdır.

Question 40

Sünnet ettirme ya da evlendirme gibi dini yükümlülükler için yapılan harcamalar zekât yerine geçer mi?

Accepted Answer

Sünnet ettirme, evlendirme gibi harcamalar doğrudan zekât yerine geçmez.
Ancak ihtiyaç sahibi birinin bu konulardaki zaruri giderleri, zekât niyetiyle ve uygun şekilde karşılanırsa zekât sayılır. Örneğin: fakir bir gencin evlenmesine yardımcı olmak istiyorsanız ona zekat niyetiyle nakdi destek verebilir, ya da doğrudan beyaz eşya, ev kirası gibi temel ihtiyaçlarını karşılayabilirsiniz. Sünnet olacak çocuk için de benzer şey geçerlidir. Eğer ailesi fakirse, sünnet kıyafeti, sağlık harcamaları gibi zaruri ihtiyaçlar zekat niyetiyle karşılanabilir. Elden nakit olarak verilebilir.

Question 41

Ramazan ayında yapılan iftar yemekleri ve aşevlerinde dağıtılan yemekler zekât yerine geçer mi?

Accepted Answer

Ramazan ayında yapılan iftar yemekleri ve aşevlerinde dağıtılan yemekler doğrudan zekât yerine geçmez. Çünkü sofralar kurulup 'buyurun isteyen otursun' durumu oluştuğu için iftar yemeği yiyenler arasında kendilerine zekât verilmesi caiz olmayan birçok kişi de bulunabilir. İDDEF, Ramazan ayında Afrika, Asya ve Ortadoğu gibi birçok mazlum, fakir, yetim ve yoksul kimseye hayırseverlerin emanetleriyle iftar veriyor. Eğer yemekleri tabldot şeklinde veriyorsanız, isteyen orada yiyor isteyen evine götürüyor şeklindeyse zekat olur. Burada temlik denilen husus vardır. Artık o yemek tabldot veya paket şeklinde fakire veriliyor. İDDEF'in İftar-Zekat bağışı da bu şekilde gerçekleşmektedir.

Question 42

Bir firma, çalışanlarına yaptığı yardımları zekât olarak kabul edebilir mi?

Accepted Answer

Bir firma, çalışanlarına zekât verebilir; ancak bu yardım, zekât alma şartlarını taşıyan personele, zekât niyetiyle ve mülkiyet devriyle yapılmalıdır. Çünkü zekât bir ibadettir, herhangi bir yardım değil; şer’î ölçülere uygun, niyetle ve hak sahibine verilmesi gerekir. Örneğin bir firma çalışanına zekat vermek istiyor. 5.000 TL veriyor ve “bu verdiğimiz zekâttır” diye niyet ediyor. Parayı çalışanın eline veya banka hesabına aktarıyor. Bu zekattır.

Question 43

Fakir kiracılardan alınan kira bedeli, alınmaması durumunda zekât olarak sayılabilir mi?

Accepted Answer

Zekât mali bir ibadettir. Dolayısıyla niyet ve teslim şartlarına yani temlik etmeye bağlıdır. Zekâtın geçerli olması için fakire verilecek para veya malın ona temlik edilmesi yani onun mülküne geçirilmesi şarttır. Bu da zekâtın fiilen fakire teslimi ile gerçekleşir (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 2/369). Oysa kira almamak, sadece bir haktan feragat etmek anlamına gelir, fakirin eline geçen bir mal yoktur. Bir kişiden alacağını zekata mahsulen düşürdüm demek temlik olamayacağı için bu zekat olarak değerlendirilmez. Ancak ev sahibi kira  alacağını kiracısına zekat olarak vermek istiyorsa önce kirayı alır daha sonra temlik ederek bu benim sana zekatımdır diyerek kiracısına verebilir.

Question 44

Hastanelere bağış yapılan sağlık cihazları zekât yerine geçer mi?

Accepted Answer

Hayır, hastanelere bağışlanan sağlık cihazları doğrudan zekât yerine geçmez. Çünkü zekât, İslam’da şer’î şartlara bağlı bir mali ibadettir ve doğrudan zekât almaya ehil olan kişilerin malına/mülkiyetine geçmesi gerekir. Hastaneler ise genellikle tüzel kişiliklerdir ve doğrudan fakire ait değillerdir.

Question 45

Ağaç dikme gibi çevresel projelere yapılan bağışlar zekât yerine geçer mi?

Accepted Answer

Zekat temlik etme yani fakirin mülkiyetine geçme işlemidir. Yani zekat, bir fakirin malı haline gelmelidir. Ağaç dikme projeleri kamusal yarar taşır, insanlığa ve tüm canlılara faydalı bir çalışmalıdır ancak belli bir muhtaç kişiye mal olmaz. Dolayısıyla ağaç dikme gibi çevresel projelere yapılan bağışlar doğrudan zekât yerine geçmez.

Question 46

Zekât yerine yapılan bağışların geçerliliği nasıl denetlenir ve kontrol edilir?

Accepted Answer

Zekât mali farz bir ibadettir ve sadece vermekle değil, doğru yere, doğru şekilde verilip verilmediğiyle de ilgilidir. Kişi zekatını elden veriyorsa kimlere zekat verileceğini veya verilmeyeceğini bilmelidir. Örneğin baba oğluna zekat veremez. Eğer verirse zekat bağış geçerliliği yoktur. Kişi zekatını hayır kurum ve kuruluşları aracılığıyla fakirlere (Kur'an-ı Kerim'de geçen kişilere) ulaştırılmasını istiyorsa verdiği kurumu iyi tanımalı ve denetlemelidir. Yani güvenilir olan kurumun öncelikle zekat, sadaka vb bağışları ayrı ayrı topluyor olması gerekir. Yani kişinin zekat olarak verdiği para, sadakaya, su kuyusuna vs karışmamalıdır.

Question 47

Bir kişi, zekâtı birden fazla kişi veya kuruma dağıtarak verebilir mi?

Accepted Answer

Evet, bir kişi zekâtını birden fazla kişi ya da kuruma dağıtarak verebilir. Bu, hem dinen caizdir, hem de hikmetli bir uygulamadır. Özellikle birden çok ihtiyaç sahibine ulaşmak, yardımı yaygınlaştırmak ve farklı ihtiyaçları karşılamak açısından oldukça faydalıdır. Örneğin 20 bin TL zekat verecek olan kişi 10 bin TL'sini akraba, komşu ve tanıdık fakir, muhtaç kimselere verebilir. Kalan 10 bin TL'sini ise güvendiği bir kuruma emanet ederek ulaşmasını sağlayabilir. İDDEF'e teslim etmesi durumunda bu 10 bin TL'yi de ayrı ayrı bölebilir. Örneğin 5 bin TL'si Gazze'ye  5 bin TL'si Afganistan'a şeklinde yapabilir.

Question 48

Zekât verirken, kişinin vergi yükümlülükleri ya da başka sorumlulukları değişir mi?

Accepted Answer

Hayır değişmez çünkü zekat ve vergi bambaşka yükümlülükler taşır. zekât vermek, kişinin devlet karşısındaki vergi yükümlülüklerini değiştirmez. Çünkü zekât ve vergi, hem kaynak, hem amaç, hem de hukuki dayanak bakımından birbirinden farklıdır. İslam’da zekât bir ibadettir; vergi ise devletin mali düzenini sağlamak için koyduğu yasal bir yükümlülüktür. Özetle; zekât, Allah'a karşı yerine getirilmesi gereken farz bir ibadet; vergi ise devlete karşı bir sorumluluk ve yasal zorunluluktur.

Question 49

Zekât vermeyen bir kişi için dini ve hukuki sorumluluklar nelerdir?

Accepted Answer

Zekât, namaz gibi İslam’ın 5 şartından biridir. Allah'ın (c.c) hesap soracağı bir ibadettir. Zekât vermeyen bir kişi için dini sorumluluk azaptır. Tevbe Suresi 34. ayette: "Altın ve gümüşü biriktirip de Allah yolunda harcamayanlar yok mu, işte onlara acıklı bir azabı müjdele." buyurulur. Zekat vermek dinen bir durumdur. Dünyalık hukuki hiçbir sorumluluğu yoktur.

Question 50

Zekâtın, ülke dışındaki ihtiyaç sahiplerine verilmesi uygun mudur?

Accepted Answer

Zekat ibadetinin Kur'an ve sünnet ışığında doğru şekilde yerine getirildiği takdirde dünyanın her yerinde Müslüman olan kardeşlerimize verilmesi dinen caizdir. Buradaki temel mesele şartların yerine getirilmesidir. Zekâtın asıl amacı, gerçek ihtiyaç sahiplerinin temel ihtiyaçlarını karşılamak ve İslam toplumu içinde sosyal adaleti sağlamaktır. Bu ihtiyaç nerede varsa, oraya zekât ulaştırılabilir. İDDEF olarak, Afrika, Asya, Balkanlar, Ortadoğu gibi dünyanın dört bir yanındaki gerçek ihtiyaç sahibi Müslüman kardeşlerimize zekat emanetlerinizi bizzat elden teslim ediyoruz. İDDEF gibi kurumlar aracılığıyla hiç tanımadığın dünyanın bir ucundaki din kardeşine zekatını ulaştırabiliyorsun.

Question 51

Zekât verilmeden önce kişinin mal varlıklarının türü ve değeri nasıl değerlendirilir?

Accepted Answer

Zekât, sadece belirli mal varlıklarına ve belirli değerde olanlara farzdır. Dolayısıyla, zekât vermek isteyen kişi, önce sahip olduğu mal varlıklarının türünü ve değerini doğru tespit etmelidir. Zekata tabi olan mallar; nakit para, altın, gümüş, döviz, ticaret malları, alacaklar (tahsil edilebilir kişisel ya da ticari borçlar), hisse senedi, fon, kira gelirleri, tarım ürünleri ve hayvanlardır. Örneğin; kişi karışık bir mal varlığına sahipse hepsini toplayıp 96 gram altına (24 ayar) denk gelen bir mal varlığı çıkıyorsa zekat vermek durumdadır. Burada önemli olan 96 gram altın yani nisap miktarı malı varsa üzerinden 1 hicri yıl geçmesidir. Bir yıl geçtikten sonra aynı yada daha fazla malı varsa zekatını buna göre hesaplamalıdır.

Question 52

Zekât ile diğer hayır işleri arasındaki farklar nelerdir?

Accepted Answer

Zekat, İslam'ın 5 şartından biridir ve farzdır. Diğer; sadaka, bağış, infak vs gibi hayırlar nafile ibadettir. Farz değildir gönüllü bir işlemdir. Örneğin sadaka vermek kazadan, beladan korunmak ve Allah'ın (c.c) rızasını gözetmek için yapılır. Zekat hassas hesap ve gerçek ihtiyaç sahibine ulaşmaktır. Nisap miktarı mala sahip olarak dinen zengin sayılan kişinin mutlaka yerine getirmesi gereken bir ibadettir.

Question 53

Zekât, sağlık hizmetleri veya eğitim gibi sosyal yardımlar için harcanabilir mi?

Accepted Answer

Zekat Kur'an ve sünnet ışığında yerine getirilen mali bir ibadettir. Tevbe Suresi 60. ayette zekatın kimlere verileceğini belirtilmiştir.  Zekât sağlık hizmetleri veya eğitim gibi sosyal yardımlar için harcanabilir, ancak şartları yerine getirmek zorunludur. Yani zekât doğrudan bireysel ihtiyaç için kullanılmalıdır. Fakirin ameliyat parasını ödemek veya muhtaç öğrencinin eğitim harcını, kırtasiye giderlerini karşılamak zekat sayılabilir. Buradaki temel husus mülkiyet hakkı oluşması veya hizmet bireye tahsis edilmesidir. Yani para temlik edilir fakir hasta onu sağlık hizmetleri için kullanır. Öğrenciye zekat verirsin eğitim ihtiyaçları için kullanır.

Question 54

Zekât verilecek kurumların denetimi nasıl yapılır, kimler bu sorumluluğu taşır?

Accepted Answer

Zekat emanet alan fakirlere doğrudan ulaştıran kurumlar aracı oldukları için tüm çalışanlarının ve  yöneticilerinin dini sorumluluğudur. Zekat ibadetine aracılık eden kurumların şeffaf, ehil ve denetlenebilir olması gerekir. Öncelikle kurumların resmi, denetlenebilir olduğunu bilmemiz gerekir. Kimden ne kadar alındı, nereye verildi, belgeli olarak kayıt altında tutmalıdır. Alınan bağışlar mutlaka makbuz, slip, banka kayıtları vb karşılığı kayıt altında olmalıdır. İç denetim dışında devletin ilgili organlarını denetimi olmalıdır. Bunun dışında hayır kurumu bağımsız denetim firmaları tarafından mali ve idari denetimlerini yaptırıp bunları şeffaf bir şekilde yayınlamalıdır. Özetle; zekât kurumlarının denetimi; hem iç işleyişle, hem dış bağımsız denetimlerle, hem de zekât veren bireylerin bilinçli yaklaşımıyla sağlanmalıdır diyebiliriz.

Question 55

Zekât verirken, bu yardımın kimlere ulaştığından nasıl emin olunur?

Accepted Answer

Kişinin verdiği zekatın gerçekten hak eden birine ulaştığından emin olmak, hem ibadetinin kabulü hem de gönül huzuru açısından büyük önem taşır. Zekatı bizzat ihtiyaç sahibi akrabana ya da yakından tanıdığına inandığın bir kişiye vermek doğrudan emin olmaktır. Ancak zekatını kurum ve kuruluşlar aracılığıyla ulaşmasını sağlıyorsan burada çok dikkatli ve titiz olunması gerekir. Güvenilir, ehil ve şeffaf kurumlar aracılığıyla zekat emanetinizi ulaştırabilirsiniz. Kurumun öncelikle zekatı ayrı topladığını yani diğer yardım bağışlarıyla karışmamasını sağladığını bilmeniz gerekir. Kimlere verdiğini bilmeniz, zekatın kime verildiğini ayrıntılı şekilde öğrenmeniz önemlidir. Bağışçıya, SMS, e-posta, telefon vb şekilde ulaşarak zekâtının nereye gittiğini hem ahlaken hem de teknik olarak izah edilmesi gereklidir. Bu tip geri dönüşler bağışçıyı emin kılacaktır.

Zekat Hesaplama

Zekat Hesaplama 2026

Sıkça Sorulan Sorular